Η αντικεραυνική προστασία ενός κτιρίου δεν περιορίζεται στην τοποθέτηση ενός μεταλλικού αλεξικέραυνου στην ταράτσα. Πρόκειται για ολοκληρωμένο σύστημα που πρέπει να διαχειρίζεται με ασφαλή τρόπο το ρεύμα ενός κεραυνικού πλήγματος και παράλληλα να μειώνει τον κίνδυνο ζημιών στην ηλεκτρική και ηλεκτρονική εγκατάσταση.
Ένα ολοκληρωμένο σύστημα μπορεί να περιλαμβάνει:
- συλλεκτήριο σύστημα
- αγωγούς καθόδου
- σύστημα γείωσης
- ισοδυναμικές συνδέσεις
- κατάλληλες αποστάσεις διαχωρισμού
- απαγωγούς υπερτάσεων SPD
- μέτρα προστασίας ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων.
Η σειρά IEC 62305 αποτελεί το βασικό διεθνές πλαίσιο για την προστασία κατασκευών από κεραυνικά πλήγματα. Η έκδοση IEC 62305-1:2024 καλύπτει τις γενικές αρχές, ενώ στην Ελλάδα έχει εκδοθεί το ΕΛΟΤ EN IEC 62305-1:2024.
Για μελέτη, έλεγχο ή ηλεκτρολογικές εργασίες που σχετίζονται με αντικεραυνική προστασία μπορείτε να επικοινωνήσετε με την Electrologos365.gr
Στείλτε email στο info@electrologos365.gr.
Τι Είναι η Αντικεραυνική Προστασία;
Η αντικεραυνική προστασία έχει στόχο να μειώσει τους κινδύνους που μπορεί να δημιουργήσει ένας κεραυνός για:
- ανθρώπους
- το ίδιο το κτίριο
- την ηλεκτρική εγκατάσταση
- ηλεκτρονικό εξοπλισμό
- τηλεπικοινωνιακά συστήματα
- φωτοβολταϊκά
- αυτοματισμούς
- συστήματα ασφαλείας.
Δεν υπάρχει όμως μία ίδια λύση για κάθε κτίριο.
Μία μικρή κατοικία, μία πολυκατοικία, μία βιομηχανική εγκατάσταση και ένα κτίριο με μεγάλο φωτοβολταϊκό σύστημα έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και διαφορετικό επίπεδο κινδύνου.
Αλεξικέραυνο και Αντικεραυνική Προστασία Είναι το Ίδιο;
Όχι ακριβώς.
Με τον όρο αλεξικέραυνο ο περισσότερος κόσμος εννοεί το εμφανές συλλεκτήριο στοιχείο στην κορυφή ενός κτιρίου.
Η ολοκληρωμένη αντικεραυνική προστασία όμως αποτελείται από περισσότερα τμήματα.
Η εξωτερική προστασία περιλαμβάνει συνήθως:
συλλεκτήριο σύστημα → αγωγούς καθόδου → σύστημα γείωσης
και πρέπει να συνεργάζεται με τα μέτρα προστασίας στο εσωτερικό του κτιρίου.
Το IEC 62305-3:2024 αφορά ειδικά την προστασία κατασκευών από φυσικές ζημιές μέσω συστήματος αντικεραυνικής προστασίας LPS και την προστασία ανθρώπων από τάσεις επαφής και βηματικές τάσεις.
Τι Είναι το LPS;
Το Lightning Protection System – LPS είναι το συνολικό σύστημα προστασίας ενός κτιρίου από τις επιπτώσεις άμεσου κεραυνικού πλήγματος.
Μπορεί να περιλαμβάνει:
- air-termination system / συλλεκτήριο σύστημα
- down-conductor system / αγωγούς καθόδου
- earth-termination system / σύστημα γείωσης
- ισοδυναμικές συνδέσεις
- κατάλληλη ηλεκτρική απόσταση από άλλες εγκαταστάσεις.
Δεν επιλέγονται τα παραπάνω ανεξάρτητα.
Πρέπει να λειτουργούν σαν ενιαίο σύστημα.
Πώς Λειτουργεί ένα Αλεξικέραυνο;
Το συλλεκτήριο σύστημα δεν «διώχνει» τον κεραυνό ούτε εμποδίζει τις καταιγίδες.
Ο ρόλος του είναι να παρέχει ένα κατάλληλα σχεδιασμένο σημείο και διαδρομή για την υποδοχή του κεραυνικού ρεύματος, ώστε αυτό να οδηγηθεί μέσω των αγωγών καθόδου προς το σύστημα γείωσης.
Άρα η λογική είναι:
σύλληψη του πλήγματος → ασφαλής αγωγή του ρεύματος → διάχυση προς τη γη.
Αν υπάρχει μόνο ένα μεταλλικό στοιχείο στην ταράτσα χωρίς σωστό σύστημα καθόδου και γείωσης, δεν έχουμε ολοκληρωμένη αντικεραυνική προστασία.
Συλλεκτήριο Σύστημα στην Ταράτσα
Το συλλεκτήριο σύστημα μπορεί να αποτελείται από:
- κατακόρυφες ράβδους
- αγωγούς
- πλέγμα
- συνδυασμό στοιχείων.
Η θέση τους δεν αποφασίζεται απλώς με το κριτήριο «βάζουμε ένα αλεξικέραυνο στο ψηλότερο σημείο».
Ο σχεδιασμός εξαρτάται από τη γεωμετρία του κτιρίου και το επίπεδο προστασίας που απαιτείται.
Η IEC 62305-3 προβλέπει διαφορετικές μεθόδους για την τοποθέτηση των συλλεκτηρίων συστημάτων και η έκδοση του 2024 διευκρινίζει περαιτέρω τις αντίστοιχες μεθόδους σχεδιασμού.
Μέθοδος Κυλιόμενης Σφαίρας
Μία από τις χρησιμοποιούμενες μεθόδους σχεδιασμού είναι η rolling sphere method, δηλαδή η μέθοδος της κυλιόμενης σφαίρας.
Χρησιμοποιείται για να προσδιοριστούν τα σημεία μιας κατασκευής που μπορεί να είναι ευάλωτα σε άμεσο κεραυνικό πλήγμα.
Δεν πρόκειται για πρακτική που εφαρμόζεται «με το μάτι».
Οι παράμετροι εξαρτώνται από την κατηγορία προστασίας και τη μελέτη.
Μέθοδος Προστατευτικής Γωνίας
Σε κατάλληλες περιπτώσεις μπορεί να χρησιμοποιηθεί και η μέθοδος της προστατευτικής γωνίας.
Η γεωμετρία όμως δεν είναι ίδια για κάθε ύψος ή επίπεδο προστασίας.
Για αυτό δεν αρκεί να τοποθετηθεί μία ράβδος και να θεωρηθεί αυθαίρετα ότι προστατεύει όλη την ταράτσα.
Μέθοδος Πλέγματος
Σε συγκεκριμένες κατασκευές μπορεί να χρησιμοποιείται δίκτυο συλλεκτήριων αγωγών στην οροφή.
Η επιλογή μεταξύ ράβδων, πλέγματος και άλλων διατάξεων γίνεται στο πλαίσιο συνολικού σχεδιασμού και όχι μόνο με βάση το χαμηλότερο κόστος εγκατάστασης.
Αγωγοί Καθόδου
Οι αγωγοί καθόδου μεταφέρουν το κεραυνικό ρεύμα από το συλλεκτήριο σύστημα προς τη γείωση.
Η διαδρομή τους πρέπει να σχεδιάζεται ώστε:
- να είναι κατάλληλη για το LPS
- να αποφεύγονται ανεπιθύμητες διαδρομές ρεύματος
- να συνεργάζονται σωστά οι διαφορετικοί αγωγοί
- να τηρούνται οι προβλεπόμενες αποστάσεις από άλλες εγκαταστάσεις όπου απαιτείται.
Δεν είναι σωστή πρακτική να περνά ένας αγωγός καθόδου τυχαία δίπλα σε καλώδια, σωλήνες ή μεταλλικές εγκαταστάσεις χωρίς να έχει εξεταστεί ο συνολικός σχεδιασμός.
Χρειάζονται Πολλοί Αγωγοί Καθόδου;
Ο αριθμός και η θέση τους εξαρτώνται από:
τη γεωμετρία του κτιρίου, την κατηγορία του LPS και τη σχετική μελέτη.
Δεν υπάρχει κανόνας «ένα αλεξικέραυνο = ένα καλώδιο προς τη γη».
Σε αρκετές εγκαταστάσεις απαιτούνται πολλαπλές διαδρομές ώστε το κεραυνικό ρεύμα να κατανέμεται καλύτερα.
Γείωση Αλεξικέραυνου
Το σύστημα γείωσης είναι κρίσιμο τμήμα της αντικεραυνικής προστασίας.
Σκοπός του είναι να επιτρέπει τη διοχέτευση του κεραυνικού ρεύματος προς το έδαφος και να συνεργάζεται με τα υπόλοιπα μέτρα προστασίας του κτιρίου.
Δεν πρέπει όμως να αντιμετωπίζεται ως απομονωμένο στοιχείο.
Η αποτελεσματική προστασία απαιτεί συνολική προσέγγιση μεταξύ:
LPS, γείωσης, ισοδυναμικών συνδέσεων και προστασίας από υπερτάσεις.
Για γενικότερες πληροφορίες δείτε τη Μέτρηση Γείωσης Κατοικίας.
Μπορεί το Αλεξικέραυνο να Έχει Ξεχωριστή Γείωση;
Το θέμα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται με απλουστευτικό κανόνα «κάνουμε μία ξεχωριστή γείωση και τελειώσαμε».
Η συμπεριφορά των διαφορετικών συστημάτων γείωσης κατά τη διάρκεια κεραυνικού πλήγματος και η δημιουργία διαφοράς δυναμικού είναι κρίσιμα ζητήματα.
Ο σχεδιασμός πρέπει να ακολουθεί το εφαρμοζόμενο πρότυπο και να λαμβάνει υπόψη το συνολικό σύστημα γείωσης και ισοδυναμικών συνδέσεων του κτιρίου.
Θεμελιακή Γείωση και Αντικεραυνική Προστασία
Σε νέα κατασκευή υπάρχει μεγάλο πλεονέκτημα όταν η γείωση και η πιθανή αντικεραυνική προστασία εξεταστούν πριν ολοκληρωθούν τα θεμέλια.
Μετά την κατασκευή είναι πολύ δυσκολότερο να δημιουργηθεί η ίδια υποδομή.
Αν πρόκειται για νέο κτίριο, δείτε επίσης τη Θεμελιακή Γείωση.
Τι Είναι η Ισοδυναμική Σύνδεση;
Κατά τη διάρκεια ενός κεραυνικού πλήγματος μπορεί να δημιουργηθούν πολύ μεγάλες διαφορές δυναμικού μεταξύ διαφορετικών αγώγιμων στοιχείων.
Οι ισοδυναμικές συνδέσεις αποτελούν σημαντικό μέρος του σχεδιασμού για τον περιορισμό αυτών των επικίνδυνων διαφορών.
Ανάλογα με την εγκατάσταση μπορεί να εξετάζονται:
- μεταλλικές σωληνώσεις
- μεταλλικές κατασκευές
- ηλεκτρικοί αγωγοί προστασίας
- γραμμές που εισέρχονται στο κτίριο
- άλλα αγώγιμα συστήματα.
Δεν σημαίνει ότι συνδέουμε αυθαίρετα κάθε μεταλλικό αντικείμενο.
Χρειάζεται να προσδιοριστεί τι αποτελεί μέρος του απαιτούμενου συστήματος προστασίας.
Τι Είναι η Απόσταση Διαχωρισμού;
Ένα ακόμη κρίσιμο στοιχείο είναι η separation distance.
Όταν κεραυνικό ρεύμα περνά μέσα από αγωγό καθόδου, μπορεί να δημιουργηθεί μεγάλη διαφορά δυναμικού μεταξύ του LPS και κοντινών μεταλλικών ή ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
Αν δεν υπάρχει κατάλληλος σχεδιασμός, μπορεί να προκύψει επικίνδυνο ηλεκτρικό τόξο.
Για αυτό εξετάζεται αν απαιτείται κατάλληλη απόσταση ή ισοδυναμική σύνδεση.
Η έκδοση IEC 62305-3:2024 περιλαμβάνει διευκρινίσεις στις μεθόδους υπολογισμού της separation distance.
Αλεξικέραυνο και Απαγωγός Υπέρτασης Είναι το Ίδιο;
Όχι.
Αυτή είναι ίσως η σημαντικότερη διάκριση.
Αλεξικέραυνο / LPS
Αφορά κυρίως την προστασία της κατασκευής και τη διαχείριση του άμεσου κεραυνικού ρεύματος.
Απαγωγός Υπέρτασης / SPD
Προστατεύει τα ηλεκτρικά και ηλεκτρονικά συστήματα από παροδικές υπερτάσεις.
Ένα κτίριο μπορεί λοιπόν να χρειάζεται και τα δύο.
Η ύπαρξη ενός SPD στον πίνακα δεν μετατρέπει το κτίριο σε αντικεραυνικά προστατευμένο και η ύπαρξη αλεξικέραυνου δεν σημαίνει ότι οι ηλεκτρονικές συσκευές είναι αυτομάτως προστατευμένες από κάθε υπέρταση.
Για το δεύτερο θέμα υπάρχει ξεχωριστός οδηγός για Απαγωγούς Υπερτάσεων.
Γιατί Χρειάζονται SPD;
Οι κεραυνοί μπορούν να δημιουργήσουν πολύ μεγάλες παροδικές υπερτάσεις:
είτε μέσω άμεσου πλήγματος είτε μέσω ηλεκτρομαγνητικών και αγώγιμων επιδράσεων σε γραμμές και εγκαταστάσεις.
Τα σύγχρονα σπίτια έχουν πλέον μεγάλο αριθμό ευαίσθητων ηλεκτρονικών συσκευών:
- τηλεοράσεις
- routers
- υπολογιστές
- smart home
- inverter
- συστήματα συναγερμού
- κάμερες
- ηλεκτρονικές οικιακές συσκευές.
Η IEC 62305-4:2024 αφορά ειδικά μέτρα προστασίας ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων από τις επιπτώσεις του lightning electromagnetic impulse.
SPD Type 1, Type 2 και Type 3
Οι απαγωγοί υπερτάσεων δεν είναι όλοι ίδιοι.
Σε γενικές γραμμές συναντάμε διαφορετικές κατηγορίες ανάλογα με το σημείο και τον σκοπό της προστασίας.
Type 1 χρησιμοποιείται σε εγκαταστάσεις όπου πρέπει να αντιμετωπιστούν σημαντικά κεραυνικά ρεύματα.
Type 2 χρησιμοποιείται ευρέως για προστασία από παροδικές υπερτάσεις μέσα στην ηλεκτρική εγκατάσταση.
Type 3 μπορεί να παρέχει πρόσθετο επίπεδο προστασίας κοντά σε ευαίσθητο εξοπλισμό.
Η σωστή λύση μπορεί να περιλαμβάνει συντονισμό περισσότερων βαθμίδων προστασίας και δεν επιλέγεται απλώς με βάση την ένδειξη «αντικεραυνικό».
Αλεξικέραυνο σε Μονοκατοικία
Δεν σημαίνει ότι κάθε μονοκατοικία χρειάζεται υποχρεωτικά το ίδιο σύστημα.
Πρέπει να εξεταστούν παράγοντες όπως:
- θέση κτιρίου
- ύψος
- γειτονικά κτίρια
- χρήση
- γεωμετρία
- κατασκευαστικά χαρακτηριστικά
- άνθρωποι και περιουσία
- ηλεκτρονικός εξοπλισμός.
Η κατάλληλη επιλογή πρέπει να βασίζεται σε αξιολόγηση κινδύνου και όχι στον φόβο μετά από μία έντονη καταιγίδα.
Αλεξικέραυνο σε Πολυκατοικία
Σε μία πολυκατοικία πρέπει να εξετάζεται ολόκληρη η κατασκευή και όχι μόνο ένα διαμέρισμα.
Στην ταράτσα μπορεί να υπάρχουν:
- κεραίες
- ηλιακοί θερμοσίφωνες
- φωτοβολταϊκά
- μεταλλικές κατασκευές
- κλιματιστικές μονάδες
- ανελκυστήρας ή άλλος εξοπλισμός.
Όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό.
Δεν είναι σωστό να τοποθετεί κάθε ιδιοκτήτης ανεξάρτητα ένα «αλεξικέραυνο» δίπλα στον δικό του εξοπλισμό.
Αντικεραυνική Προστασία σε Επαγγελματικό Κτίριο
Σε επαγγελματικούς χώρους οι συνέπειες μιας βλάβης μπορεί να είναι μεγαλύτερες.
Εκτός από φυσικές ζημιές μπορεί να υπάρξει:
- απώλεια δεδομένων
- διακοπή λειτουργίας
- βλάβη δικτύων
- καταστροφή αυτοματισμών
- ζημιά σε συστήματα ασφαλείας
- οικονομική απώλεια λόγω downtime.
Για αυτό η προστασία ηλεκτρονικών συστημάτων έχει ιδιαίτερη αξία.
Για άλλες εργασίες δείτε τις Ηλεκτρολογικές Υπηρεσίες Αθήνα.
Αποθήκες και Βιομηχανικοί Χώροι
Σε μεγάλα κτίρια μπορεί να υπάρχουν:
μεταλλικές κατασκευές, μεγάλες στέγες, ηλεκτρομηχανολογικός εξοπλισμός και σημαντικά δίκτυα.
Η μελέτη πρέπει να εξετάζει το σύνολο της κατασκευής και όχι απλώς ένα σημείο συλλογής στην οροφή.
Αντικεραυνική Προστασία και Φωτοβολταϊκά
Τα φωτοβολταϊκά δημιουργούν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την αντικεραυνική προστασία, επειδή τοποθετούνται συνήθως σε εξωτερικές και εκτεθειμένες θέσεις και συνδέονται με ηλεκτρική εγκατάσταση και inverter.
Πρέπει να εξεταστούν:
- η θέση των panels
- η σχέση τους με το LPS
- οι μεταλλικές βάσεις
- η καλωδίωση DC
- η καλωδίωση AC
- η γείωση
- οι ισοδυναμικές συνδέσεις
- οι κατάλληλοι SPD.
Η IEC 62305-4:2024 έχει προσθέσει, μεταξύ άλλων, πληροφορίες σχετικές με τον καταμερισμό ρεύματος σε φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις.
Για το γενικό ηλεκτρολογικό μέρος δείτε την Εγκατάσταση Φωτοβολταϊκών.
Αν Έχω Φωτοβολταϊκά Χρειάζομαι Αλεξικέραυνο;
Όχι επειδή υπάρχουν απλώς φωτοβολταϊκά.
Η ανάγκη για εξωτερικό LPS προκύπτει από τη συνολική αξιολόγηση κινδύνου του κτιρίου.
Η παρουσία φωτοβολταϊκών όμως πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη στον σχεδιασμό των μέτρων προστασίας από υπερτάσεις και στη σχέση της εγκατάστασης με τυχόν υπάρχον LPS.
Αν Έχω Αλεξικέραυνο, τα Φωτοβολταϊκά Είναι Προστατευμένα;
Όχι αυτόματα.
Πρέπει να ελεγχθεί:
αν τα panels βρίσκονται μέσα στον προστατευόμενο όγκο, αν τηρείται η απαιτούμενη separation distance όπου εφαρμόζεται και πώς έχουν σχεδιαστεί οι γειώσεις, οι ισοδυναμικές συνδέσεις και οι SPD.
Η απλή ύπαρξη ενός αλεξικέραυνου στην άλλη πλευρά της ταράτσας δεν αρκεί για να απαντηθεί το ερώτημα.
Αντικεραυνική Προστασία και Κεραίες
Οι κεραίες και άλλος εξοπλισμός στην ταράτσα πρέπει να εξετάζονται μαζί με την υπόλοιπη κατασκευή.
Δεν πρέπει να δημιουργούνται αυθαίρετες συνδέσεις μεταξύ κεραιών και LPS χωρίς σχεδιασμό.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν:
οι αποστάσεις, οι μεταλλικές βάσεις, οι γραμμές που εισέρχονται στο κτίριο και η προστασία των σχετικών ηλεκτρονικών συσκευών.
Αντικεραυνική Προστασία και Αντλία Θερμότητας
Μία εξωτερική μονάδα περιλαμβάνει ηλεκτρονικά ισχύος που μπορεί να είναι ευαίσθητα σε υπερτάσεις.
Η προστασία της όμως αφορά κυρίως τη σωστή ηλεκτρική εγκατάσταση και τις προβλεπόμενες προστατευτικές διατάξεις.
Δεν σημαίνει ότι κάθε αντλία θερμότητας χρειάζεται δικό της αλεξικέραυνο.
Smart Home και Αντικεραυνική Προστασία
Όσο περισσότερα ηλεκτρονικά συστήματα έχει ένα σπίτι, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι η οικονομική επίπτωση μιας σοβαρής υπέρτασης.
Ένα σύγχρονο smart home μπορεί να περιλαμβάνει:
controllers, relays, αισθητήρες, gateways, routers και συστήματα ασφαλείας.
Για αυτό η εσωτερική προστασία από υπερτάσεις αποτελεί σημαντικό μέρος του συνολικού σχεδιασμού.
Πότε Χρειάζεται Μελέτη Αντικεραυνικής Προστασίας;
Δεν πρέπει να αποφασίζεται αποκλειστικά από την προσωπική αίσθηση ότι «η περιοχή έχει πολλούς κεραυνούς».
Η IEC 62305-2:2024 παρέχει διαδικασία risk management, δηλαδή αξιολόγησης του κινδύνου και επιλογής κατάλληλων μέτρων ώστε ο κίνδυνος να μειώνεται στο αποδεκτό επίπεδο.
Στην αξιολόγηση μπορούν να εξετάζονται παράγοντες που σχετίζονται με:
- την κατασκευή
- την έκθεση
- τη χρήση
- τις πιθανές συνέπειες
- τις γραμμές που συνδέονται με το κτίριο
- τα υπάρχοντα μέτρα προστασίας.
Τι Είναι οι Κλάσεις LPS;
Τα συστήματα αντικεραυνικής προστασίας σχεδιάζονται σε διαφορετικές κλάσεις προστασίας.
Η επιλογή δεν γίνεται επειδή «η μεγαλύτερη κλάση είναι καλύτερη».
Προκύπτει από την αξιολόγηση κινδύνου και επηρεάζει σημαντικές παραμέτρους του σχεδιασμού.
Για αυτό δεν πρέπει να αντιγράφεται η εγκατάσταση ενός διπλανού κτιρίου.
Έχω Ήδη Αλεξικέραυνο – Χρειάζεται Έλεγχος;
Ναι, ιδιαίτερα αν η εγκατάσταση είναι παλιά ή έχουν γίνει αλλαγές στο κτίριο.
Μπορεί στο μεταξύ να έχουν προστεθεί:
- φωτοβολταϊκά
- ηλιακοί θερμοσίφωνες
- κεραίες
- μεταλλικές κατασκευές
- νέοι ηλεκτρικοί πίνακες
- τηλεπικοινωνιακά συστήματα.
Αυτές οι αλλαγές μπορεί να επηρεάζουν τη συνολική αντικεραυνική προστασία.
Τι Ελέγχεται σε Υπάρχον Σύστημα;
Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει, ανάλογα με την εγκατάσταση:
- συλλεκτήριο σύστημα
- φυσική κατάσταση αγωγών
- συνδέσεις
- αγωγούς καθόδου
- γείωση
- σημάδια διάβρωσης
- ισοδυναμικές συνδέσεις
- σχέση με μεταλλικό εξοπλισμό
- SPD στους πίνακες
- μεταγενέστερες τροποποιήσεις.
Η IEC 62305-3 καλύπτει επίσης θέματα επιθεώρησης και συντήρησης του LPS.
Πρέπει να Ελέγχεται μετά από Κεραυνικό Πλήγμα;
Αν υπάρχει γνωστό ή πιθανό άμεσο πλήγμα στο κτίριο, είναι λογικό να εξεταστεί το σύστημα.
Ένα LPS μπορεί να έχει διαχειριστεί το πλήγμα αλλά να έχουν δημιουργηθεί:
βλάβες σε συνδέσεις, τοπική θερμική καταπόνηση ή προβλήματα σε ηλεκτρονικό εξοπλισμό.
Δεν πρέπει να θεωρούμε ότι επειδή το κτίριο δεν πήρε φωτιά, όλα τα στοιχεία παραμένουν απαραίτητα στην αρχική τους κατάσταση.
Πώς Καταλαβαίνω αν το Αλεξικέραυνο Δουλεύει;
Δεν υπάρχει απλό λαμπάκι που επιβεβαιώνει ότι ολόκληρο το LPS είναι σωστό.
Χρειάζεται επιθεώρηση και οι κατάλληλοι έλεγχοι της εγκατάστασης.
Ένα συλλεκτήριο που φαίνεται άθικτο από το έδαφος δεν αποδεικνύει ότι:
οι αγωγοί καθόδου, οι συνδέσεις και η γείωση βρίσκονται σε σωστή κατάσταση.
Σκουριά και Διάβρωση
Επειδή σημαντικά τμήματα του LPS βρίσκονται σε εξωτερικό περιβάλλον, πρέπει να εξετάζεται η αντοχή των υλικών και η διάβρωση.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν διαφορετικά μέταλλα έρχονται σε επαφή.
Για αυτό χρησιμοποιούνται κατάλληλα πιστοποιημένα εξαρτήματα και όχι τυχαίοι μεταλλικοί σύνδεσμοι.
Η IEC 62305-3:2024 παραπέμπει στη σειρά IEC 62561 για κατάλληλα εξαρτήματα συστημάτων αντικεραυνικής προστασίας.
Αντικεραυνική Προστασία σε Νέα Κατασκευή
Η καλύτερη στιγμή για τον σχεδιασμό είναι πριν κατασκευαστεί το κτίριο.
Τότε μπορούν να προβλεφθούν:
- θεμελιακή γείωση
- αγωγοί
- αναμονές
- ισοδυναμικές συνδέσεις
- διαδρομές καθόδου
- πίνακες και SPD
- φωτοβολταϊκά
- μελλοντικός εξοπλισμός.
Η εγκατάσταση μετά την ολοκλήρωση του κτιρίου μπορεί να είναι τεχνικά πιο δύσκολη και αισθητικά πιο εμφανής.
Αντικεραυνική Προστασία σε Ανακαίνιση
Μία μεγάλη ανακαίνιση είναι καλή ευκαιρία για έλεγχο της υφιστάμενης προστασίας.
Ειδικά αν αλλάζει ο πίνακας ή προστίθενται νέες εγκαταστάσεις, αξίζει να εξεταστούν ταυτόχρονα:
η γείωση, οι ισοδυναμικές συνδέσεις και οι προστασίες υπερτάσεων.
Δείτε επίσης την Ηλεκτρολογική Εγκατάσταση σε Ανακαίνιση.
Παλιό Κτίριο χωρίς Αντικεραυνική Προστασία
Δεν σημαίνει ότι πρέπει αυθαίρετα να προστεθεί ένα αλεξικέραυνο στην ταράτσα.
Πρώτα πρέπει να αξιολογηθεί:
το κτίριο, το σύστημα γείωσης, η δυνατότητα όδευσης αγωγών καθόδου και οι πιθανές ανάγκες εσωτερικής προστασίας.
Αν το κτίριο έχει παλιά ηλεκτρολογική εγκατάσταση, μπορεί να χρειάζεται συνολικότερος έλεγχος.
Αλεξικέραυνο και Ηλεκτρολογικός Πίνακας
Η εξωτερική αντικεραυνική προστασία και ο ηλεκτρολογικός πίνακας πρέπει να αντιμετωπίζονται σαν τμήματα ενός συνολικού συστήματος.
Στον πίνακα μπορεί να απαιτούνται SPD και κατάλληλη διάταξη των προστασιών.
Αν πρόκειται για παλιά εγκατάσταση, δείτε επίσης τον Νέο Ηλεκτρολογικό Πίνακα.
Μπορώ να Βάλω Μόνος μου Αλεξικέραυνο;
Όχι ως ασφαλή λύση.
Η τοποθέτηση ενός μεταλλικού ιστού στην ταράτσα χωρίς μελέτη μπορεί να δημιουργήσει ψευδή αίσθηση προστασίας.
Το κρίσιμο δεν είναι μόνο η ράβδος.
Πρέπει να σχεδιαστούν:
συλλεκτήριο → αγωγοί καθόδου → γείωση → ισοδυναμικές συνδέσεις → αποστάσεις → εσωτερικές προστασίες.
Δεν πρόκειται για κατάλληλο DIY έργο.
Είναι Επικίνδυνο να Έχεις Αλεξικέραυνο;
Ένα σωστά σχεδιασμένο LPS δεν «τραβάει επικίνδυνα τους κεραυνούς στο σπίτι» με την έννοια ότι δημιουργεί αυθαίρετα έναν κίνδυνο που δεν υπήρχε.
Ο σκοπός του είναι να διαχειριστεί ένα πιθανό πλήγμα με ελεγχόμενο τρόπο.
Η ασφάλεια όμως εξαρτάται από τον συνολικό σχεδιασμό και όχι μόνο από την ύπαρξη μιας ράβδου.
Τι Γίνεται με Άνθρωπο Κοντά στον Αγωγό Καθόδου;
Κατά τη διάρκεια κεραυνικού πλήγματος μπορεί να εμφανιστούν επικίνδυνες τάσεις επαφής ή βηματικές τάσεις.
Αυτός είναι ένας ακόμη λόγος για τον οποίο οι διαδρομές καθόδου και τα μέτρα προστασίας δεν επιλέγονται τυχαία.
Η IEC 62305-3 καλύπτει ειδικά και την προστασία ανθρώπων από τέτοιους κινδύνους κοντά σε ένα LPS.
Πόσο Κοστίζει η Αντικεραυνική Προστασία;
Δεν υπάρχει μία ενιαία τιμή.
Το κόστος επηρεάζεται από:
- μέγεθος κτιρίου
- ύψος
- γεωμετρία
- κατηγορία LPS
- αριθμό αγωγών καθόδου
- υλικά
- σύστημα γείωσης
- πρόσβαση στην ταράτσα και στις όψεις
- ισοδυναμικές συνδέσεις
- SPD
- φωτοβολταϊκά
- υπάρχουσα ή νέα κατασκευή.
Ένα μικρό κτίριο δεν συγκρίνεται με μία μεγάλη πολυκατοικία ή επαγγελματική εγκατάσταση.
Η σωστή σειρά είναι:
αξιολόγηση → σχεδιασμός → προσφορά → εγκατάσταση → έλεγχος.
Συχνά Λάθη στην Αντικεραυνική Προστασία
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη είναι η αντίληψη:
«βάζουμε μία μεταλλική ράβδο στην ταράτσα και είμαστε καλυμμένοι».
Άλλα λάθη είναι:
- ακατάλληλη διαδρομή αγωγών καθόδου
- προβληματική γείωση
- παράβλεψη ισοδυναμικών συνδέσεων
- μη τήρηση απαιτούμενων αποστάσεων
- έλλειψη SPD
- αυθαίρετες αλλαγές στην ταράτσα μετά την εγκατάσταση
- φωτοβολταϊκά χωρίς επανεξέταση του LPS
- διάβρωση συνδέσεων
- χρόνια χωρίς επιθεώρηση.
Η αντικεραυνική προστασία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως σύστημα.
Συχνές Ερωτήσεις
Χρειάζεται κάθε σπίτι αλεξικέραυνο;
Όχι με έναν ενιαίο κανόνα. Η ανάγκη και το απαιτούμενο επίπεδο προστασίας πρέπει να προκύπτουν από τα χαρακτηριστικά της κατασκευής και την αξιολόγηση κινδύνου.
Το αλεξικέραυνο προστατεύει τις ηλεκτρικές συσκευές;
Όχι από μόνο του. Για την προστασία ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συστημάτων απαιτείται κατάλληλος σχεδιασμός εσωτερικών μέτρων και SPD.
Αν έχω SPD χρειάζομαι και αλεξικέραυνο;
Το SPD και το εξωτερικό LPS έχουν διαφορετικές λειτουργίες. Η ανάγκη για LPS καθορίζεται από την αξιολόγηση της συγκεκριμένης κατασκευής.
Χρειάζεται γείωση το αλεξικέραυνο;
Το σύστημα γείωσης αποτελεί βασικό τμήμα ενός LPS και πρέπει να σχεδιάζεται μαζί με τους αγωγούς καθόδου και τις υπόλοιπες προστασίες.
Μπορώ να χρησιμοποιήσω την υπάρχουσα γείωση;
Αυτό πρέπει να αξιολογηθεί τεχνικά στο πλαίσιο του συνολικού σχεδιασμού. Δεν αποφασίζεται χωρίς έλεγχο της εγκατάστασης.
Τα φωτοβολταϊκά χρειάζονται αντικεραυνική προστασία;
Η παρουσία φωτοβολταϊκών δεν σημαίνει αυτομάτως απαίτηση για εξωτερικό LPS, αλλά πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο στην αξιολόγηση κινδύνου όσο και στον σχεδιασμό προστασίας από υπερτάσεις.
Πρέπει να ελέγχεται το αλεξικέραυνο;
Ναι. Ένα LPS απαιτεί επιθεώρηση και συντήρηση, ιδιαίτερα όταν είναι παλιό, μετά από αλλαγές στο κτίριο ή μετά από πιθανό ισχυρό πλήγμα.
Το αλεξικέραυνο τραβάει τους κεραυνούς;
Ο σκοπός του δεν είναι να δημιουργήσει κεραυνική δραστηριότητα, αλλά να προσφέρει ελεγχόμενη διαδρομή σε περίπτωση πλήγματος που μπορεί να επηρεάσει την κατασκευή.
Τι διαφορά έχει ο απαγωγός υπέρτασης;
Ο απαγωγός υπέρτασης περιορίζει παροδικές υπερτάσεις στην ηλεκτρική εγκατάσταση. Δεν αποτελεί από μόνος του εξωτερικό σύστημα αντικεραυνικής προστασίας.
Πότε είναι καλύτερο να σχεδιαστεί το σύστημα;
Σε νέα κατασκευή, όσο το δυνατόν νωρίτερα, ώστε να ενσωματωθούν σωστά η γείωση, οι αγωγοί, οι αναμονές και οι υπόλοιπες προστασίες.
Αντικεραυνική Προστασία με Ολοκληρωμένο Σχεδιασμό
Η σωστή αντικεραυνική προστασία δεν είναι μία μεμονωμένη συσκευή.
Είναι μία αλυσίδα μέτρων:
αξιολόγηση κινδύνου → συλλεκτήριο σύστημα → αγωγοί καθόδου → γείωση → ισοδυναμικές συνδέσεις → SPD → έλεγχος και συντήρηση.
Το βασικό είναι όλα τα επιμέρους στοιχεία να έχουν σχεδιαστεί ώστε να συνεργάζονται.
Ένα καλό σύστημα δεν προσπαθεί απλώς να «πιάσει» τον κεραυνό. Προσπαθεί να διαχειριστεί τις συνέπειές του με ελεγχόμενο τρόπο και να μειώσει τον κίνδυνο για ανθρώπους, κτίριο και ηλεκτρικό εξοπλισμό.
Για έλεγχο υπάρχουσας εγκατάστασης ή σχεδιασμό νέας αντικεραυνικής προστασίας επικοινωνήστε με την Electrologos365.gr.
